Verhoogde schenkingsvrijstelling in 2017

De verhoogde schenkingsvrijstelling 2017: actie in 2016 vereist?

Vanaf 1 januari 2017 keert de eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling voor de eigen woning weer terug in de Successiewet; ditmaal structureel. Het benutten van de vrijstelling in 2017 is echter zeker geen vanzelfsprekendheid. Er is een ingewikkeld overgangsrecht en actie in 2016 kan vereist zijn. 
 
In een jaar waarin een verhoogde vrijstelling wordt benut, komt die in plaats van de normale jaarlijkse vrijstelling (van momenteel € 5.304 bij schenking van ouders aan kinderen in 2016). Die algemene jaarljikse vrijstelling en de eenmalig verhoogde vrijstelling mogen dus niet samengeteld worden in een kalenderjaar. 

Vrijstelling wordt verhoogd

De reguliere vrijstelling wordt vanaf 2017 voor iemand tussen 18 en 40 jaar verhoogd tot een bedrag van € 100.000, indien het een schenking ten behoeve van een eigen woning betreft (aankoop van een woning of aflossing of kwijtschelding van een woningschuld). Dat geldt niet alleen voor schenkingen aan kinderen, maar voor iedere schenking ten behoeve van een eigen woning. De mogelijkheid van een belastingvrije schenking van € 100.000 maakt vrijgevig, zo is in 2013/2014 gebleken. 
 
De hoofdregel luidt dat eenmalig gebruik kan worden gemaakt van deze verhoogde vrijstelling. Indien de vorige woningvrijstelling van € 100.000 is benut (die gold van 1 oktober 2013 t/m 31 december 2014), kan de verhoogde woningvrijstelling vanaf 2017 niet meer worden toegepast.  
Wordt een vrijstelling niet ten volle benut, dan is het niet zo dat het restant doorschuift naar andere jaren.  

Overgangsrecht

Voor enkele situaties heeft de wetgever echter overgangsrecht gemaakt. 

Schenkingen gedaan vóór 1 januari 2010

Voor schenkingen die vóór 1 januari 2010 zijn gedaan met een beroep op de eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling van ouders aan kinderen is in de wet nog een mogelijkheid tot inhaal ingebouwd. De verkrijgers hebben nog recht op een extra vrijstelling van € 46.984 in 2017 of 2018 ten behoeve van de eigen woning, mits in 2015 of 2016 gebruik is gemaakt van de inhaalvrijstelling (eigen woning) van € 27.570 (2016). 
 
Is er nog geen gebruik gemaakt van de inhaalvrijstelling en gaat dat ook in 2016 niet gebeuren, dan is de vrijstelling in 2017 beperkt tot een bedrag van € 27.567. Als het dus enigszins tot de mogelijkheden behoort, is het interessant om in 2016 nog een schenking van maximaal € 27.570 te doen met beroep op de inhaalvrijstelling ten behoeve van de eigen woning. 

Schenkingen gedaan in de periode 2010 t/m 2014

Voor schenkingen gedaan in de periode 2010 t/m 2014 is er geen overgangsrecht in de wet opgenomen. Dat betekent dat, indien in één van deze jaren met gebruikmaking van een verhoogde vrijstelling (welke dan ook) is geschonken, het doek is gevallen. Het voelt wat onrechtvaardig. Hier geldt echter de hoofdregel dat slechts eenmaal in het leven gebruik kan worden gemaakt van een verhoogde schenkingsvrijstelling. 

Schenkingen gedaan in 2015 of 2016

Ook deze verkrijgers hebben nog recht op de extra vrijstelling van € 46.984 in 2017 of 2018 ten behoeve van de eigen woning. Dat geldt dus ook indien de huidige verhoogde woningschenking in 2015 of 2016 is benut, bijvoorbeel € 53.016 in 2016. 

Actie in 2016!

Er is een aantal situaties waarbij dit jaar nog actie vereist is:

Als de reguliere verhoogde schenking heeft plaatsgevonden vóór 1 januari 2010 en in 2017 wenst men optimaal beroep te doen op de aanvullende vrijstelling ten behoeve van de eigen woning, dan moet in 2016 gebruik gemaakt worden van de inhaalvrijstelling van maximaal € 27.570.  Is het kind (of zijn of haar partner) van de schenker vanaf volgend jaar 40 jaar of ouder, benut dan in 2016 nog de laatste mogelijkheid om van een vrijstelling gebruik te maken. Als er in het geheel nog geen verhoogde vrijstelling is benut dan is er een keuze. Ofwel de gehele schenking in 2017 of latere jaren doen met een mogelijkheid tot spreiding over drie jaar. Ofwel al in 2016 schenken voor de eigen woning, als dat beter past. De verkrijger kan dit jaar de verhoogde vrijstelling eigen woning benutten tot een bedrag van € 53.016 en restant van de vrijstelling van € 46.984 in 2017 of 2018 (of wat ook mag, dat restant spreiden over 2017 en 2018).  

De hiervoor genoemde mogelijkheden van spreiden van de schenking van de schenking over drie jaar of over 2017 en 2018 kan nuttig zijn indien daarmee boeterente vermeden of beperkt kan worden als de schenking gebruikt wordt voor aflossing van een hypotheek. 
 
Let op: het overgangsrecht is zo ingericht dat, indien in 2016 slechts de regulier verhoogde vrijstelling van € 25.449 wordt benut, de maximale vrijstelling in 2017 of 2018 wordt beperkt tot € 46.984. 
 
Uiteraard kan één van onze fiscalisten u verder informeren over dit onderwerp.
 
Bron: o.a. Elseviernextens.nl